En curt
Tar la plagiozefalia posiziunala è l'oss dal croni sez normal – il chau vegn applattì tras in squitsch da posa ina-vart. Las suturachs dal croni èn avertas e moviblas. Tar la craniosinostosa èn ina u pliras suturachs dal croni verossadas memia baud. Il tscharvè na po betg crescher simmetricamain, quai che po menar a furmas da chau caracteristicas, en cas grevs ad in squitsch intracranial auzà ed a retards da svilup. Decisivs per la differenziaziun èn: la posiziun da l'ureglia, la bulgia da la frunt, il palpegiar da las suturachs e – per segirezza – ils maletgs.
La plagiozefalia posiziunala è fitg frequenta, cun ina prevalenza da 15–20 % tar pops sut quatter mais, e crescha dapi la champagna « durmir sin il dies » dals onns 1990. La craniosinostosa è considerablamain pli rara e cumpara tar circa 1 da 2 500 naschiensas vivas, ma po prender furmas multifaras ed è associada, en variantas sindromalas, cun mutaziuns geneticas.
Cumparegliaziun
| Caracteristica | Plagiozefalia posiziunala | Craniosinostosa |
|---|---|---|
| Chaschun | Squitsch da posa ina-vart sin oss dal croni moll; nagina fusiun da sutura | Verossaziun prematura d'ina u pliras suturachs dal croni |
| Frequenza | 15–20 % dals pops fin 4 mais | circa 1 : 2 500 naschiensas vivas |
| Posiziun da l'ureglia | SpustadaUreglia da la vart applattida spustada en avant ed en bass | Per regla simmetrica; nagin avanzament da l'ureglia |
| Frunt / visage | Bulgia da la frunt ipsilaterala (medema vart sco l'applattiment), guauntscha en avant | Furma tenor la sutura pertutgada: trigonozefalia (metopica), scafocefalia (sagittala), plagiozefalia (coronala), etc. |
| Palpegiar da las suturachs | Suturachs avertas, mollas, nagina crista palpabla | Crista d'ossu mancanta movibladad al lung da la sutura pertutgada |
| Circumferenza dal chau | Normala, creschientscha simmetrica | Po esser midada cumpensatoricamain; volumen dal croni reducì tar pliras suturachs |
| Mesiraziun CVAI | Diagnosa e grad da gravitad tras il CVAI (> 3,5 % = surprendent, > 6,25 % = grev) | CVAI sulet betg avunda – CT 3D necessari per giuditgar las suturachs |
| Torticollis | Savens accumpagnant (30–50 %): in torticollis muscular favurisescha ina posiziun preferida | Raramain associà; nagina connexiun causala |
| Ristg da squitsch intracranial | Nagin ristgCreschientscha dal croni betg disturbada | PussaivelCunzunt tar craniosinostosa da pliras suturachs; controlla oftalmologica necessaria |
| Tractament | Fisioterapia, correcturas da posiziun; eventualmain ortesa (chasc) – la LAMal surpiglia mo la fisio | Correctura chirurgica (endoscopica u averta) en center spezialisà |
| Prognosa | Sa normalisescha spontanamain en > 80 % fin il 2. onn da vita; in tractament tempriv meglieresa il resultat | Fitg buna tar intervent tempriv; tar retard, ristg da squitsch intracranial e disturbis cognitivs |
Cura al medi?
En la gronda part dals cas po in pediatra experimentà u in chirurg craniofaccial far la diagnosa clinicamain. Tar malsegirezza u suspect da craniosinostosa vegnan duvradas las suandantas examinaziuns:
| Examinaziun | Infurmaziun | Cura? |
|---|---|---|
| Mesiraziun clinica (CVAI, caliper) | Quantifitgescha l'asimetria; controlla dal decurs | Emprima examinaziun, decurs |
| Fotogrammetria 3D | Mesiraziun objectiva da la furma dal croni senza radiaziun | Tar resultat nunclar, controlla da terapia |
| Ultrasun da las suturachs dal croni | Avertura da las suturachs giudicabla betg invasivamain; disponibla en centers experts | Emprim maletg tar suspect da fusiun |
| CT 3D (protocol bassa dosa) | Standard d'aur: fusiun da sutura directamain cumprovabla | Confermaziun da la craniosinostosa avant l'operaziun |
| MRT | Giudicaziun da la structura dal tscharvè, malurmaziun da Chiari; senza radiaziun | Sindroms cumplexs, suspect da squitsch intracranial |
| Oftalmologia | Edem da la papilla sco segn d'in squitsch intracranial auzà | Tar craniosinostosa almain mintg'onn |
Vias da tractament
Pagina detagliada
Classificaziun CVAI, terapia cun chasc, fisioterapia, differenziaziun da la craniosinostosa, proceder pass per pass.
Pagina detagliada
Furmas da suturachs, metodas operativas, sindroms (Crouzon, Apert, Pfeiffer), genetica e suandada interdisciplinara.
Proceder en Svizra
En Svizra è il pediatra l'emprima adressa. Tar suspect da craniosinostosa vegn fatga l'attribuziun ad in center spezialisà – en la Svizra tudestga tipicamain a l'ospital d'uffants Turitg (Kispi), a l'Inselspital Berna u a l'ospital chantunal da Son Gagl. Per famiglias franzosas èn cumpetents il CHUV a Losanna ed il HUG a Genevra.
Ina attribuziun è pussaivla senza formalitad – ina brev medicinala cun la curva da la circumferenza dal chau, fotos da la furma dal chau (dad ensi, da la vart, frontala) ed ina descripziun da las disas da posa accelerescha considerablamain la triascha.
Funtaunas
Nus gidain a l'evaluaziun ed a l'attribuziun al center dretg. Dumondai nus directamain – gratuit e senza obligaziun.
Paginas supplementaras davart questa malsogna – diagnostica, tractament, temas transversals e perscrutaziun.